Assessment en onderzoek bij (dreigende) contactbreuk
Wanneer het contact tussen een kind en één van de ouders onder druk komt te staan, is een zorgvuldig en diepgaand assessment essentieel. Een contactbreuk is het resultaat van een complexe wisselwerking tussen relationele geschiedenis, emoties, machtsverhoudingen, communicatiepatronen en soms ook trauma of geweld. Mijn onderzoek richt zich op het begrijpen van die gelaagdheid, zodat er opnieuw beweging kan komen in situaties die vaak al lange tijd vastzitten.
Het assessment start met afzonderlijke gesprekken met beide ouders. Deze gesprekken zijn open, maar wel gestructureerd, zodat ik zicht krijg op de voorgeschiedenis van de relatie, de eerste scheurtjes in de relatie en het verloop van de scheiding. Ouders vertellen hoe zij het ouderschap organiseerden, hoe de breuk tot stand kwam en hoe het contact met het kind nadien evolueerde.
Daarnaast bespreek ik hoe de ouders zelf zijn opgegroeid, welke patronen zij herkennen uit hun eigen gezin van herkomst en hoe die mogelijk doorwerken in hun huidige ouderschap. Dit intergenerationeel perspectief is cruciaal, omdat contactbreuken vaak niet alleen iets zeggen over het heden, maar ook over oude kwetsuren die opnieuw worden geactiveerd.
Om de dynamiek tussen ouders en het risico op escalatie of geweld zorgvuldig in kaart te brengen, maak ik (indien nodig) gebruik van de MASIC-methodiek. Deze gestructureerde risicotaxatie helpt om geweldpatronen te identificeren.
Met het kind voer ik gesprekken op een manier die aansluit bij leeftijd en ontwikkeling. Daarbij werk ik o.a. volgens het NICHD-protocol, een internationaal gevalideerde methode die kinderen op een veilige, niet-suggestieve manier ondersteunt om hun ervaringen te verwoorden.
Alle informatie wordt geordend in verschillende dimensies, geïnspireerd door het werk van Sietske Dijkstra. Ik kijk naar de tijdslijn van de relatie en de scheiding, naar escalatiemomenten en naar de manier waarop conflicten zich hebben ontwikkeld. De escalatieladder van Glasl helpt om te begrijpen in welke fase het conflict zich bevindt en welke interventies (niet) passend zijn.
Ook geweld en machtsverhoudingen krijgen bijzondere aandacht. Soms stopt het geweld na de relatie, maar soms gaat het door, wat een totaal andere dynamiek creëert. Daarnaast onderzoek ik de rol van systemen: welke hulpverlening was betrokken, welke procedures liepen er, en waar ontstonden schotten of tegenstrijdige adviezen. Complexe scheidingen spelen zich vaak af op verschillende ‘professionele planeten’, waardoor ouders verdwalen en kinderen onvoldoende bescherming krijgen.
Wanneer er signalen zijn van oudervervreemding, onderzoek ik deze zorgvuldig aan de hand van het 5-factorenmodel van Bernet. Ik kijk of er sprake is van een eerdere positieve relatie met de afgewezen ouder, of er aanwijzingen zijn voor mishandeling of verwaarlozing, en of de andere ouder beïnvloedingsstrategieën inzet. Ook de gedragsmanifestaties van het kind krijgen bijzondere aandacht.
Tegelijkertijd onderzoek ik alternatieve verklaringen, zoals trauma, ontwikkelingsfase, psychopathologie of loyaliteitsconflicten. Een contactbreuk is nooit eenduidig; pas wanneer alle lagen onderzocht zijn, kan er een genuanceerde conclusie worden getrokken.
In het assessment beschrijf ik ook de gevolgen voor het kind, zowel op korte als lange termijn. Kinderen in een contactbreuk leven vaak in voortdurende spanning. Ze onderdrukken hun stress, nemen te vroeg beslissingen of krijgen verantwoordelijkheden die niet bij hun leeftijd passen. Op lange termijn kan dit leiden tot splitting, identiteitsproblemen, wantrouwen, depressie of herhaling van relationele patronen.
Het onderzoek mondt uit in een heldere samenvatting en werkhypotheses. Ik beschrijf de kernproblematieken, de gelaagdheid van het probleem en de risico’s voor het kind. Vervolgens werk ik behandelprioriteiten uit en schets ik mogelijke trajecten, zoals een neutrale bezoekruimte, parallel solo ouderschap, een herenigingstraject, verbindende methodieken, psycho-educatie, individuele therapie, therapeutische vakantie, … .
Het doel is altijd hetzelfde: beweging brengen in een vastgelopen situatie, de veiligheid en ontwikkeling van het kind centraal stellen en ouders ondersteunen in hun ouderpositie.